Als je alle boeken zou lezen die er over management zijn verschenen – stel dat zoiets te doen zou zijn – wordt je volgens mij gek van de paradigma’s,  handige tips, matrices met leiderschapstypen, 7S -modellen en zes stappen-oplossingen  en nog veel meer verstandigs. Ik heb er misschien 200 gelezen en kreeg steeds meer het idee dat ik er niets van heb gebakken in mijn carrière als manager. Als ik op een seminar, congres of managementbijeenkomst goed luisterde naar de op het podium rondspringende managementgoeroe (ex-topsporters of coaches zijn ook erg ‘in’) werd het nog erger. Volgens de sprekers was het altijd simpel om te managen en toch had ik het niet goed gedaan.

Ik ben nu niet meer actief als manager en dat biedt me een goede gelegenheid om eens terug te kijken. Daarbij heb ik gezocht naar een (‘het’?) antwoord op de vraag: ‘Is managen moeilijk?’

Om maar met de conclusie te beginnen: Ja, managen is hartstikke moeilijk!

Hoe meer mensen mogen genieten van jouw leiding hoe lastiger de baan. Hoe krijg je het voor elkaar dat jij en ‘je mensen’ goed presteren, dat met veel werkplezier doen en de tijd en energie hebben om zich te ontplooien.  En dat elke dag. Als je dan beseft dat elke dag anders is, dat ‘resultaten uit het verleden geen garantie vormen voor de toekomst’ en dat medewerkers en klanten allemaal uniek zijn. Daar komt (vaak) nog bij dat je zelf ook weer een manager hebt die van alles van je wil op momenten die nooit schikken en op manieren die niet bij je passen. Kortom: managen is een enorm complexe bezigheid. Managen is een kunst.

Maakt het wat uit of je een blauwe managementstijl hebt (Ordnung muss sein), groen bent (laten we er samen proberen uit te komen), geel uitstraalt (ik zie een wenkend perspectief) of rood als dominante kleur hebt (niet lullen maar poetsen)? Voor de complexiteit van de baan volgens mij niet; het blijft ingewikkeld.

Mij is – al doende en met vallen en opstaan – duidelijk geworden dat de kunst van het managen neer komt op het vinden van een werkbaar evenwicht tussen het beperken van de vrijheid van je medewerkers en het tegelijkertijd borgen dat er voldoende ruimte is voor hen om hun denk en daadkracht optimaal te kunnen benutten en zich te ontwikkelen. Het lastige – maar ook leuke en interessante – is dat een dergelijk evenwicht altijd wordt verstoord, zodat je –met elkaar – een nieuw evenwicht moet vinden.  Elke dag en voor elke zich aandienende situatie.  

Dat lukt best, als de manager samen werkt met alle mensen in zijn of haar organisatie. Het beste is om als manager zo min mogelijk te doen. Het kan niet zo zijn dat jij als manager meer weet dan alle andere bij elkaar. Je kunt beter je kennis en kunde inzetten om ‘je mensen’ goed beslissingen te laten nemen en beschikbaar te zijn als je daarvoor nodig bent. De beroemde componist en dirigent Leonard Bernstein noemde zijn manier van dirigeren van een orkest (100 eigenwijze professionals): ‘Doing without Doing’.  Hij stond dan ook bij uitvoeringen van zijn orkesten met zijn armen over elkaar te genieten van het geweldige samenspel van ‘zijn mensen’. Daarvoor was wel weken en maanden gerepeteerd, afgestemd en wat dies meer zij om ‘evenwicht’ te vinden tussen het beperken van vrijheid voor de musici en het delen van ruimte voor individuen om zich te uiten en te ontplooien.

Hartstikke moeilijk dus! Maar o zo leuk! Geniet, maar manage met mate!