Individualisme, iets voor de 20^e eeuw?

Sinds de Renaissance heeft het individu zich bevrijd van het juk van de kerk (als religieuze en wereldlijke macht), van de leer van de Roomse kerk (door ontwikkeling van de wetenschap en de opkomst van Reformatorische kerken) en van de bestaande maatschappelijke en bestuurlijke door God gegeven instituties zoals koningen, keizers, bisschoppen en de adel. De Hollanders vonden het prima als Keizer Karel V en later zijn zoon Philips II overal en nergens ter wereld oorlog wilden voeren. Ze voelden er echter weinig voor om daar aan mee te betalen. De 80-jarige oorlog staat te boek als een strijd om de vrijheid van godsdienst. Die vrijheid stond zeker op het spel, maar de vrijheid om met het eigen geld te doen wat men wilde (ondernemen) was zeker dominant. Kom een Nederlander aan zijn vrijheid en zijn centen en je krijgt gedonder.